Wojna o przyszłość – dlaczego mamy konflikt w koalicji?

Autor: Stan Polityki 21 września 2020

Czy czeka nas koniec Zjednoczonej Prawicy? A może koalicyjny konflikt zajdzie jeszcze dalej i czekają nas przyspieszone wybory? Praźródłem tego konfliktu jest odpowiedź na jedno pytanie — kto przejmie PiS po Jarosławie Kaczyńskim?

Dla kogo scheda po Kaczyńskim

Źródło konfliktu w koalicji można podsumować w jednym zdaniu. Zbigniew Ziobro tak zmieniał strukturę wyborców PiS i jej postrzeganie przez członków partii i zwolenników, by za kilka lat Mateusz Morawiecki się w tej partii nie odnalazł, a naturalnym liderem stał się Ziobro.

Chociaż dla wielu wizja Prawa i Sprawiedliwości bez Jarosława Kaczyńskiego to dalej political-fiction zakulisowa walka o schedę po Prezesie trwa. W lutowym badaniu IBSP (należącym do OGB) pytaliśmy wyborców PiS, kto powinien zostać prezesem partii w przypadku wycofania się Jarosława Kaczyńskiego z polityki. W odpowiedziach respondentów wyraźnie widać, że kluczowi w ich oczach pretendenci do przejęcia władzy to jednocześnie przedstawiciele wrogich sobie partyjnych frakcji. To właśnie pozwala nam odpowiedzieć na pytanie, dlaczego Zjednoczona Prawica zjednoczona jest tylko z nazwy.

Dla wyborców PiS głównym kandydatem do przejęcia władzy po Jarosławie Kaczyńskim w badaniu IBSP był Premier Mateusz Morawiecki, którego wskazało aż 46,59% badanych. Morawiecki, który nieustannie cieszy się poparciem samego Kaczyńskiego, wyprzedził zarówno Beatę Szydło (którą wskazało 21,05% wyborców PiS), jak i Zbigniewa Ziobro (z 11,18% wskazań), a więc przedstawicieli dwóch wrogich wobec Premiera frakcji, które świetnie dogadują się między sobą. Szczególnie konflikt na linii Morawiecki — Ziobro, z którego istnienia zdają sobie sprawę chyba wszyscy, ostatnio jeszcze bardziej nabrał na sile — wizja okrojonego rządu z mniejszą liczbą tek dla koalicjantów i sprzeciw Ziobry wobec “Ustawy o bezkarności” to kolejne jego odsłony.

Kto powinien zostać Prezesem PiS gdyby J. Kaczyński wycofał się z polityki?

  • Mateusz Morawiecki
  • Beata Szydło
  • Zbigniew Ziobro
  • Joachim Brudziński
  • Jarosław Gowin
  • Inna osoba
  • Nie wiem / Trudno powiedzieć

Morawiecki zdecydowanie przewagę zdobywa wśród 30-latków, a także osób w wieku 18-29 lat, gdzie jako lidera ZP po odejściu Jarosława Kaczyńskiego widzi go odpowiednio 51,11% i 50,16%. Z kolei Ziobro, który wśród 20-latków mógł liczyć na 7,77%, najczęściej wskazywany był przez 50-latków (wskazało go 14,75% z nich).

Kto powinien zostać Prezesem PiS gdyby J. Kaczyński wycofał się z polityki? (18-29 lat)

  • Mateusz Morawiecki
  • Beata Szydło
  • Jarosław Gowin
  • Zbigniew Ziobro
  • Joachim Brudziński
  • Inna osoba

Kto powinien zostać Prezesem PiS gdyby J. Kaczyński wycofał się z polityki? (50-59 lat)

  • Mateusz Morawiecki
  • Beata Szydło
  • Zbigniew Ziobro
  • Jarosław Gowin
  • Joachim Brudziński
  • Inna osoba

Morawiecki, był także najczęściej wskazywanym do zastąpienia Kaczyńskiego przez wyborców Konfederacji (51,60% wskazań). Z kolei wśród wyborców Koalicji Polskiej stosunkowo równomiernie rozkładają się wskazania dla Ziobro (38,48%) i Jarosława Gowina (30,30%) – lidera Porozumienia.

Kto powinien zostać Prezesem PiS gdyby J. Kaczyński wycofał się z polityki? (wyborcy Konfederacji)

  • Mateusz Morawiecki
  • Zbigniew Ziobro
  • Jarosław Gowin
  • Beata Szydło
  • Joachim Brudziński
  • Inna osoba

Kto powinien zostać Prezesem PiS gdyby J. Kaczyński wycofał się z polityki? (wyborcy Koalicji Polskiej)

  • Mateusz Morawiecki
  • Jarosław Gowin
  • Beata Szydło
  • Zbigniew Ziobro
  • Joachim Brudziński
  • Inna osoba

Jeżeli chodzi o wielkość miejscowości, Morawiecki jako następca Prezesa najczęściej wskazywany był wśród mieszkańców miast do 20 tys. oraz… największych polskich miast (odpowiednio 51,39% i 49,07%). Z kolei Ziobro, który także najczęściej pojawiał się w odpowiedziach mieszkańców miast do 20 tys. (16,10%), w miastach powyżej 500 tys. mieszkańców mógł liczyć już tylko na 7,04% wskazań. Chętniej, jako następcę Jarosława Kaczyńskiego widzieli go mieszkańcy wsi (11,19%).

Kto powinien zostać Prezesem PiS gdyby J. Kaczyński wycofał się z polityki? (miasta do 20 tys. mieszkańców)

  • Mateusz Morawiecki
  • Zbigniew Ziobro
  • Beata Szydło
  • Joachim Brudziński
  • Jarosław Gowin
  • Inna osoba

Kto powinien zostać Prezesem PiS gdyby J. Kaczyński wycofał się z polityki? (miasta pow. 500 tys. mieszkańców)

  • Mateusz Morawiecki
  • Jarosław Gowin
  • Beata Szydło
  • Joachim Brudziński
  • Zbigniew Ziobro
  • Inna osoba

Młodzi zaczynają iść po swoje

Kolejną warstwę tego konfliktu dobrze obrazuje pytanie o to, kto z pokolenia dzisiejszych 30-40 latków powinien odgrywać większą rolę w obozie ZP. Odpowiedzi wyborców PiS wyraźnie zdominował Patryk Jaki uzyskując 51,86% wskazań. Kolejni — Michał Dworczyk i Dominik Tarczyński mogli liczyć już tylko na 8,66% i 5,86% wskazań wyborców PiS.

Kto z pokolenia dzisiejszych 30-40-latków powinien odgrywać większą rolę w obozie ZP?

  • Patryk Jaki
  • Michał Dworczyk
  • Dominik Tarczyński
  • Jadwiga Emilewicz
  • Radosław Fogiel
  • Nie wiem / Trudno powiedzieć

Wyborcy partii jako “lidera młodego pokolenia PiS” widzą więc człowieka z Solidarnej Polski, który sam ma niemałe polityczne ambicje. We wrześniu 2019 r. Jaki ogłosił “7 zobowiązań nowego pokolenia w polityce”, które przez niektórych były czytane jako wstęp do budowania własnego środowiska zdystansowanego tak od PiS, jak i od Ziobry. 

Co ciekawe, patrząc na odpowiedzi respondentów z perspektywy wieku najchętniej Jaki wskazywany był w grupie 50-latków, gdzie jako pretendenta do odgrywania większej roli w obozie ZP widzi go 64,53% wyborców PiS. Wśród osób w wieku 18-29 lat wskazało go 58,65% badanych, a wśród 30-latków mógł liczyć na 55,90% wskazań.

Kto z pokolenia dzisiejszych 30-40-latków powinien odgrywać większą rolę w obozie ZP? (18-29 lat)

  • Patryk Jaki
  • Jadwiga Emilewicz
  • Dominik Tarczyński
  • Michał Dworczyk
  • Radosław Fogiel
  • Inna osoba

Kto z pokolenia dzisiejszych 30-40-latków powinien odgrywać większą rolę w obozie ZP? (50-59 lat)

  • Patryk Jaki
  • Jadwiga Emilewicz
  • Michał Dworczyk
  • Dominik Tarczyński
  • Radosław Fogiel
  • Inna osoba

Z kolei, jeżeli spojrzeć na to pytanie z perspektywy poszczególnych elektoratów zobaczymy, że Jaki jest także oczywistym wskazaniem dla wyborców Konfederacji — jako przedstawiciela pokolenia dzisiejszych 30-40 latków, który powinien odgrywać większą rolę, widzi go 62,15%. Wyborcy Koalicji Polskiej są ponownie mniej zgodni, chociaż Jaki dominuje (38,71% wskazań), to blisko ¼ elektoratu PSL stawia na Jadwigę Emilewicz — wicepremier z ramienia Porozumienia (24,08%).

Kto z pokolenia dzisiejszych 30-40-latków powinien odgrywać większą rolę w obozie ZP? (wyborcy Konfederacji)

  • Patryk Jaki
  • Jadwiga Emilewicz
  • Dominik Tarczyński
  • Michał Dworczyk
  • Radosław Fogiel
  • Inna osoba

Kto z pokolenia dzisiejszych 30-40-latków powinien odgrywać większą rolę w obozie ZP? (wyborcy Koalicji Polskiej)

  • Patryk Jaki
  • Jadwiga Emilewicz
  • Dominik Tarczyński
  • Michał Dworczyk
  • Radosław Fogiel
  • Inna osoba

Przepis na lidera

W badaniu przeprowadzonym pół roku temu wyraźnie było widać, że starcie dwóch polityków, którym najbardziej zależy na przejęciu PiS po Jarosławie Kaczyńskim, zdecydowanie wygrywał Morawiecki. Zbigniew Ziobro, by zdobyć rząd dusz na prawicy i wśród wyborców PiS, musiał przejść do kontrataku.

Po pierwsze sprzyja mu zmiana demograficzna w PiS gdzie młodzi, którzy najchętniej wskazują jako nowego lidera Morawieckiego, dość drastycznie zaczęli odcinać się od tej partii (Rafał Trzaskowski w II turze zdobył prawie ⅔ wyborców w wieku do 24 lat, Andrzej Duda tylko ⅓). Tym samym PiS w coraz większym stopniu uzależnia się od wyborców starszych z mniejszych miejscowości, a to właśnie Ci wyborcy, którzy są bardziej przychylni Ziobrze.

Po drugie, numer dwa w tym zestawieniu Beata Szydło to być może najbardziej przychylna dziś polityk PiS Zbigniewowi Ziobrze, a to oznacza, że jej poparcie i wsparcie Ziobry pozwoliłoby zmniejszyć dystans do Morawieckiego.

Po trzecie, Solidarna Polska zapewne dysponuje swoimi badaniami, które dają podobne wnioski jak badanie IBSP dotyczące polityków młodego pokolenia. Tak dobry wynik Patryka Jakiego stronnika Ziobry na pewno nie umknął uwadze Ministra Sprawiedliwości. Po pierwsze jest to wskazówka co do stylu polityki, jaka jest najlepiej przyswajalna dla wyborców PiS (przebojowa, mocno odnoszona do spraw światopoglądowych, zdecydowanie agresywna). W ostatnich miesiącach było widać, że styl swoich młodych stronników przejmował sam Ziobro, akcentując sprawy światopoglądowe i ideowe.

Komentarz eksperta

Biorąc pod uwagę, że temat następcy Jarosława Kaczyńskiego to perspektywa 3-4 lat Ziobro miał wszystkie narzędzia, by wśród elektoratu PiS w tym czasie dogonić Morawieckiego jako potencjalnego najlepszego nowego lidera.

Demograficznie elektorat PiS stawał się bardziej przychylny Ziobro niż Morawieckiemu, polityka PiS stawała się bardziej zbliżona do polityki Ziobro i jego zwolenników niż do polityki Premiera. Za trzy lata takiej polityki mogłoby okazać się, że Morawiecki to idealny lider, ale dla jakiejś centrowej partii, a nie dla PiS i nie byłoby dla niego miejsca jako prezesa Prawa i Sprawiedliwości.

Jarosław Kaczyński, który nie chciał oddawać partii Ziobrze, musiał to przerwać.

Łukasz Pawłowski
Prezes OGB

Przeczytaj także

Sierpniowa prognoza parlamentarna Stanpolityki.pl

Jak pokazują dane z najnowszej prognozy parlamentarnej Stanu Polityki Prawo i Sprawiedliwość utrzymuje samodzielną większość w Sejmie, do którego weszłoby obecnie 6 ugrupowań. Czy...

100 sejmowych okręgów to nowa rzeczywistość

Od pewnego czasu w przestrzeni medialnej słychać głosy o planach rządu dotyczących zmiany liczby sejmowych okręgów wyborczych. Jak zmiany te wpłynęłyby na liczbę mandatów...

Sondaż parlamentarny IBSP

Jak pokazuje najnowszy sondaż parlamentarny IBSP dla StanPolityki.pl wyniki wyborów parlamentarnych a tym samym podział mandatów w Sejmie wyglądałyby inaczej niż jesienią. Czy PiS...

4 partie w Sejmie

Przekładając wyniki opublikowanego o godzinie 21:00 exit poll I tury wyborów prezydenckich na poparcie dla partii, polską scenę polityczną czekałyby duże zmiany. Czy Prawo...