Pomarańczowi kontra Niebiescy, czyli Polska podzielona równo na pół?

Autor: Stan Polityki 15 kwietnia 2019

By zrozumieć polską scenę polityczną, trzeba czasem zrobić krok do tyłu i spojrzeć na szerszy obraz. W publikowanych sondażach zbyt często zwracamy uwagę na pojedyncze spadki lub wzrosty, zamiast zobaczyć prawdziwy podział. Czy sondaże faktycznie tak bardzo różnią się od siebie i które z nich są bliższe prawdzie? Wygrywa Polska Pomarańczowa na czele z Koalicją Europejską czy Polska Niebieska z PiS jako liderem?

*Wszystkie wartości sondażowe zostały podane po rozdzieleniu niezdecydowanych.

Polska Pomarańczowych i Polska Niebieskich

Polska Pomarańczowa w wyborach do Parlamentu Europejskiego (na tych sondażach się skupimy) jest najłatwiejsza do określenia, bo większość partii opozycyjnych jest już częścią składową KE. Do Polski Pomarańczowej dodać należy jeszcze wynik Wiosny Roberta Biedronia oraz Lewicy Razem.

Polska Niebieska to Polska skupiona wokół Prawa i Sprawiedliwości, gdzie oprócz wyniku partii Kukiz’15 i Konfederatów dodajemy także wszystkie mniejsze partie takie jak Ruch 11 Listopada i Europa Christi.

Po co to robimy? Z wielu badań i analiz wynika, że dziś nie odbywają się tradycyjne przepływy pomiędzy głównymi partiami a tylko te w ramach bloków. Widzimy więc przepływy w Polsce Pomarańczowej np. pomiędzy Wiosną a KE oraz w Polsce Niebieskiej np. pomiędzy PiS a Kukiz’15 lub Kukiz’15 a Konfederatami. Wyraźny podział na dwa obozy widać praktycznie przy każdym pytaniu, czy dotyczy on Unii Europejskiej, czy kwestii światopoglądowych, partie skupione w jednym lub drugim obozie odpowiadają na te pytania praktycznie identycznie.

Dzięki takiemu podziałowi możemy obserwować pojawiające się sondaże i dostrzegać te, które drastycznie odbiegają od pozostałych. Kluczowe jest też pytanie, która połowa Polski jest większa, ta pomarańczowa czy niebieska?

Kantar MB i IBSP, czyli większość dla pomarańczowych

Spośród ośmiu firm badawczych publikujących wyniki do Parlamentu Europejskiego, jedynie dwie, Kantar Millward Brown oraz Instytut Badań Spraw Publicznych, wskazują, że Polska Pomarańczowa jest nieco większa niż ta niebieska. W sondażu Kantar MB z 11.03.2019 roku suma pomarańczowych wynosiła 53,76%, a na czele sondaży znajdowała się Koalicja Europejska. W najnowszym sondażu Kantar MB z 09.04 dla Gazety Wyborczej Koalicja traci prowadzenie, ale dalej suma pomarańczowych (KE + Wiosna + Lewica) wynosi 53,61%, czyli niemal identycznie jak przed miesiącem. Z kolei w dwóch opublikowanych sondażach IBSP z 20.03.2019 oraz 27.03.2019 roku, suma pomarańczowych wynosiła odpowiednio 50,50% i 51,13% wskazując Koalicję Europejską jako lidera sondaży.

Reszta firm badawczych “stawia” na niebieskich

Zacznijmy od najbardziej skrajnego przypadku czyli sondażu CBOS. Według tego badania z 14.03 wyraźnie prowadzi PiS a podział na pomarańczowych i niebieskich przebiega zdecydowanie odmiennie niż w cytowanych wcześniej sondażach bo 39,31% do 60,69% na korzyść Polski Niebieskiej. Porównując sondaż CBOS i sondaż Kantar MB widzimy dwie zupełnie odmienne sceny polityczne z różnicami sięgającymi prawie 30 p.p. To któremu obrazowi warto bardziej ufać opiszemy nieco niżej.

Drugim skrajnym przypadkiem jest tu sondaż IBRiS dla Rzeczpospolitej z 06.04. dający Polsce Niebieskiej 55.07% (w tym badaniu Wiosna Biedronia dostała zaskakujący wynik 3,57%). Ten sam IBRiS w badaniu z 12.04 dawał Wiośnie Biedronia już 8,20%, ale co ciekawsze Polska Niebieskich miała już “tylko” 51,7%. Nie tylko zaskakuje tu skokowy spadek, a potem wzrost notowań Wiosny, ale także gwałtowne przesunięcie w poglądach Polaków. Inne sondaże dające znaczące prowadzenie Polsce Niebieskiej to m.in. Pollster (55%), Dobra Opinia (54,3%), oraz Estymator (53,5%).

Kto ma rację?

Czy skoro więcej sondaży wskazuje na prowadzenie niebieskich (PiS, Kukiz’15 i reszta) to znaczy, że tak w rzeczywistości jest? To pokaże wynik wyborów 26 maja, po ostatnich wyborach mamy jednak wskazówkę, której wersji sceny politycznej wierzyć.

Zacznijmy najpierw od wyników wyborów samorządowych (Sejmiki). Według podziału na pomarańczowych i niebieskich wybory na jesieni zakończyły się wynikiem 48,38% dla pomarańczowych i 46,32% dla niebieskich, dodatkowo 5,28% otrzymali Bezpartyjni Samorządowcy, których nazwijmy tu “zielonymi”. Nie daje to nam jasnej odpowiedzi, czyja „połówka” jest większa, ale daje obraz sytuacji. Warto tu zwrócić uwagę na fakt, w województwach dolnośląskim i opolskim gdzie wyniki Bezpartyjnych były najlepsze, podział ten wyglądał następująco: 41,84% pomarańczowi, 46,61% niebiescy, 11,55% zieloni. W ostatnim sondażu do PE w tych dwóch województwach, przeprowadzonym przez IBRiS, podział wyglądał następująco: 51,96% pomarańczowi, 48,04% niebiescy. Każdy może wyciągnąć wnioski, czy zieloni są bardziej pomarańczowi, czy niebiescy w tych wyborach.

Wracając do sondaży, dzięki stronie www.sprawdzamysondaze.pl mamy pewien wgląd w trafność sondaży firm badawczych z wyborów samorządowych (wybory na prezydentów miast). Nie na bazie jednego najlepszego sondażu, ale wielu, z których obliczyliśmy średnią (w wielu przypadkach na bazie 10, 15, a nawet 25 opublikowanych sondaży jednej firmy).

Co możemy zobaczyć? Najlepszą trafnością sondaży poszczyciły się… Kantar MB i IBS (IBS należy do tej samej Ogólnopolskiej Grupy Badawczej co IBSP, zresztą tak jak portal stanpolityki.pl). Czy to wystarczający powód, by wierzyć, że Polska Pomarańczowa jest większa od tej Niebieskiej? Pewnie nie, ale dalej jest jeszcze ciekawiej.

Firmami, które wskazywały radykalnie inny obraz Polski, czyli z dominacją niebieskich, były CBOS i Dobra Opinia (IBRiS na chwile zostawmy). Obie te firmy realizują badania metodą F2F czyli w skrócie ankiet bezpośrednich (w przeciwieństwie do Kantar MB i IBSP, które realizują badania telefoniczne – CATI). Biorąc pod uwagę 95 sondaży z wyborów samorządowych okazało się, że badania F2F miały dokładnie dwa razy większy średni błąd niż badania telefoniczne (14,57 p.p. do 29,26 p.p. średniego łącznego błędu).

Sama Dobra Opinia, która opublikowała aż 25 sondaży przed wyborami samorządowymi, okazała się najgorsza pod względem trafności ze średnim łącznym błędem swoich sondaży na poziomie 28 p.p. w porównaniu z 11,84 p.p. Kantar MB (6 sondaży na 6000 tys. respondentów)  i 14,93 p.p. IBS (15 sondaży na 8000 tys. respondentów). CBOS nie publikował sondaży w miastach, ale nie będzie dla nikogo zaskoczeniem, że sondaż CBOS do sejmików był najmniej trafny ze wszystkich opublikowanych przed wyborami.

Obiecałem wrócić do IBRiS i jego sondażu dla Rzeczpospolitej wyraźnie odstającym nie tylko wynikiem Wiosny, nie tylko różnicą w stosunku do innych sondaży CATI, ale także od … sondaży IBRiS. Ponownie z pomocą przychodzi www.sprawdzamysondaze.pl i pewna fascynująca sprawa. IBRiS jest autorem najdokładniejszego sondażu w wyborach prezydenckich, a dokładnie badania w Krakowie z 4,05 p.p. łącznego błędu (Gratulacje!).

Jednocześnie jest też autorem najmniej dokładnych sondaży z prawie 100 przeprowadzonych jesienią, w szczególności badania w Gorzowie Wielkopolskim z łącznym błędem 43,26 p.p. oraz badania w Opolu z błędem 39,56 p.p. Ostatecznie na bazie 10 badań dało to IBRiS łączny średni błąd 23,15 p.p. i zaszczytne miejsce w ostatniej trójce pod względem dokładności pomiarów, którą dzieli z  Estymatorem (23,58 p.p. średni łączny błąd) i oczywiście Dobrą Opinią.

Co to wszystko oznacza?

Nie ma co ukrywać, że rzeczywistość przedstawiana przez różne firmy badawcze różni się od siebie drastycznie, zazwyczaj wierzymy tym badaniom, które pokrywają się z naszymi odczuciami i sympatiami. Warto jednak czasem rzucić okiem na dane i starać się wyciągnąć wnioski lub jakieś poszlaki tego, kto w tym sporze może mieć rację. Wszystko i tak okaże się w dniu wyborów 26 maja, zebrałem dla Was te wszystkie dane, by 26 maja móc powiedzieć “A nie mówiłem?”

 

Łukasz Pawłowski

Prezes Ogólnopolskiej Grupy Badawczej

(Instytut Badań Spraw Publicznych, Instytut Badań Samorządowych, stanpolityki.pl)

Przeczytaj także

Polacy przeciwni związkom partnerskim

Badania przeprowadzone przez IBSP pokazują, że Polacy są negatywnie nastawieni do związków partnerskich osób tej samej płci. Jeszcze większy odsetek Polaków jest przeciwny małżeństwom...

Poparcie dla osób publicznych w Polsce

IBSP (Ogólnopolska Grupa Badawcza) zapytał Polaków o poparcie dla kluczowych osób publicznych w Polsce. Największym poparciem cieszy się Donald Tusk — Przewodniczący Rady Europejskiej...

Badamy stan polityki w Polsce

Nowy portal stanpolityki.pl to jedyny w Polsce serwis zajmujący się polityką ogólnopolską opierający się wyłącznie na badaniach i analizach. Dokładamy szczególnej staranności, aby sondaże...